Birden fazla kişinin tek bir taşınmaz (ev, arsa, tarla, dükkan) üzerinde paydaş olduğu durumlarda, malın nasıl paylaşılacağı veya kullanılacağı konusunda sıklıkla anlaşmazlıklar yaşanmaktadır. Özellikle miras yoluyla intikal eden gayrimenkullerde, hissedar sayısının artmasıyla birlikte ortak bir karara varmak neredeyse imkansız hale gelir. Hukuk sistemimiz, hiç kimseyi paylı bir mülkiyette zorla kalmaya mecbur bırakmamıştır. Bu gibi durumlarda, ortaklar arasındaki uyuşmazlığı kesin olarak çözmek amacıyla açılan davaya halk arasında izale i şuyu, günümüz hukuk dilinde ise "Ortaklığın Giderilmesi" davası denmektedir. Bu yazımızda, özellikle şehir dışındaki ve yurt dışındaki gurbetçi vatandaşlarımızın çok sık karşılaştığı bu süreci soru-cevap şeklinde ele aldık.

❓ Soru 1: Hukukta Izale i Şuyu Ne Demektir ve Bu Davayı Kimler Açabilir?

🗣️ Cevap: İzale-i şuyu, bir taşınır veya taşınmaz mal üzerindeki paylı mülkiyet (hisseli tapu) ya da elbirliği mülkiyeti (miras ortaklığı) durumuna son vererek, mülkiyetin kişisel (müstakil) hale getirilmesini sağlayan bir dava türüdür. Bu davayı açmak için çoğunluğun sağlanmasına gerek yoktur; hissedarlardan (paydaşlardan) herhangi biri, diğer tüm hissedarlara karşı bu davayı tek başına açabilir. Davanın açılmasıyla birlikte Sulh Hukuk Mahkemesi hakimliği, söz konusu malın aynen taksim edilip edilemeyeceğine (bölünerek paylaştırılıp paylaştırılamayacağına) bakar. Eğer taşınmazın imar durumu veya niteliği aynen bölünmeye müsait değilse, mahkeme eliyle ve icra satış müdürlüğü vasıtasıyla malın açık artırma yoluyla satılmasına ve elde edilen paranın hissedarlara payları oranında dağıtılmasına karar verilir.

❓ Soru 2: Ortaklığın Giderilmesi Davasının Masraflarını Kim Öder ve Ne Kadar Sürer?

🗣️ Cevap: Ortaklığın giderilmesi davaları, kendine has özellikeri olan "çift etkili" davalardır. Yani davanın açılmasıyla birlikte sadece davayı açan taraf değil, tüm hissedarlar aynı derecede hak ve yükümlülük sahibi olur. Bu nedenle, davayı ilk açan kişi mahkeme masraflarını ve bilirkişi ücretlerini başlangıçta avans olarak yatırsa da dava sonuçlandığında tüm mahkeme masrafları, harçlar ve avukatlık ücretleri hissedarlara tapudaki payları (hisseleri) oranında paylaştırılır. Davanın süresi ise tamamen hissedar sayısına ve bu hissedarların adreslerine tebligatların ne kadar sürede ulaşacağına bağlıdır. Özellikle hissedarlar arasında adresi bilinmeyenler varsa veya yurt dışında yaşayan gurbetçiler bulunuyorsa, tebligat süreçleri uzayacağı için dava 1 ila 2 yıl arasında sürebilmektedir. Ancak sürecin profesyonelce yönetilmesi, tebligat aşamalarının hızlı geçilmesini sağlar.

❓ Soru 3: Yurt Dışındaki Gurbetçiler Türkiye'ye Gelmeden İzale-i Şuyu Davası Yürütebilir mi?

🗣️ Cevap: Evet, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın sırf bu davalar için işlerini bırakıp Türkiye’ye gelmelerine, duruşmalara katılmalarına kesinlikle gerek yoktur. Miras kalan tarla veya evlerin satışı ya da korunması için bulundukları ülkedeki Türk Konsolosluğu'na giderek uzman bir Kayseri gayrimenkul avukatı adına vekaletname vermeleri yeterlidir. Avukatları aracılığıyla mahkeme süreçlerini, bilirkişi incelemelerini, kıymet takdiri (değerleme) raporlarına itirazları ve en nihayetinde icra dairesindeki satış aşamasını uzaktan, güvenli bir şekilde takip edebilirler. Satış sonucunda hisselerine düşen resmi bedel, doğrudan kendi banka hesaplarına aktarılarak hak kayıpları tamamen önlenmiş olur.