Boşanma davalarının kesinleşmesiyle birlikte mahkeme tarafından hükmedilen nafakalar (yoksulluk veya iştirak nafakası), ödeyen tarafın (borçlunun) mali gücü oranında belirlenir. Ancak hayatın olağan akışı içinde kişilerin ekonomik durumları zamanla değişebilir. Sıkça karşılaşılan işten çıkarılma, iflas etme veya sağlık sorunları nedeniyle çalışamaz hale gelme gibi durumlar, nafaka borçlularını ciddi bir hukuki çıkmaza sokmaktadır. Özellikle arama motorlarında sıklıkla karşımıza çıkan işsizim nafaka ödeyebilir miyim sorusu, hem yereldeki vatandaşlarımız hem de yurt dışında işsizlik ödeneğine ayrılan gurbetçilerimiz için büyük önem arz etmektedir. Bu rehber yazımızda, işsizlik durumunda nafaka yükümlülüğünün seyrini en çok merak edilen sorularla ele aldık.

❓ Soru 1: İşsiz Kalan Bir Kişinin Nafaka Ödeme Yükümlülüğü Kendiliğinden Sona Erer mi?

🗣️ Cevap: Hayır, kesinlikle kendiliğinden sona ermez. Hukuk sistemimizde mahkeme tarafından verilmiş kesin bir hüküm (nafaka kararı) mevcut olduğu sürece, borçlunun işsiz kalması, işten çıkarılması veya iflas etmesi bu borcu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Kişi işsiz olsa dahi, mahkeme kararı aksine yeni bir hükümle değişene kadar her ay nafaka borcu birikmeye devam eder. Ödenmeyen nafaka borçları için icra takibi başlatılabilir, maaş veya mal varlığı varsa haciz konulabilir. Hatta yasal takibe rağmen birikmiş nafaka borcunu ödemeyen kişiler hakkında, şikayet üzerine 3 aya kadar "tazyik hapsi" (nafaka hapsi) kararı verilebilir. Bu nedenle işsiz kalan kişinin "nasılsa gelirim yok" diyerek süreci akışına bırakması telafisi güç hukuki sonuçlar doğurur.

❓ Soru 2: İşsizlik Durumunda Nafakanın Azaltılması veya Kaldırılması İçin Ne Yapılmalıdır?

🗣️ Cevap: İşsiz kalan veya mali durumu ciddi ölçüde bozulan nafaka borçlusunun yapması gereken tek yasal hamle, derhal yetkili aile mahkemesinde nafakanın azaltılması davası veya şartları varsa nafakanın kaldırılması davası açmaktır. Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi uyarınca; tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafaka miktarının yeniden ayarlanmasına veya tamamen kaldırılmasına karar verilebilir. Mahkeme bu davada; borçlunun gerçekten kendi kusuru olmaksızın mı işsiz kaldığını, iş bulma potansiyelini, üzerine kayıtlı başka bir mal varlığı (kira geliri, araç vb.) olup olmadığını ve nafaka alan tarafın güncel ekonomik durumunu titizlikle inceler. Eğer borçlu sırf nafaka ödememek için işten kendi isteğiyle ayrılmışsa, mahkeme davanın reddine karar verir; ancak haklı ve somut bir işsizlik durumu ispatlanırsa nafaka miktarı hakkaniyet oranında düşürülür.

❓ Soru 3: Yurt Dışında Yaşayan Gurbetçilerin İşsizlik Durumunda Nafaka Davası Nasıl Yürütülür?

🗣️ Cevap: Yurt dışında (örneğin Almanya'da) yaşayan ve oradaki mahkeme veya konsolosluk süreçlerinin ardından Türkiye'de nafaka ödemesine hükmedilen gurbetçi vatandaşlarımız da işsiz kaldıklarında aynı haklara sahiptir. Almanya'da işten ayrılan ve sosyal yardım/işsizlik maaşı (Bürgergeld) almaya başlayan bir kişi, gelirinin Euro bazındaki nafaka yükümlülüğünü karşılamaya yetmediğini resmi belgelerle ispat ederek Türkiye'deki mahkemelerden nafakanın indirilmesini talep edebilir. Türkiye'ye bizzat gelmeye gerek kalmadan, uzman bir Kayseri boşanma avukatı vasıtasıyla vekalet çıkartarak bu davaları uzaktan açmak, yurt dışındaki güncel gelir belgelerini (Lohnabrechnung, işsizlik belgesi vb.) tercüme ettirip mahkemeye sunarak yasal koruma sağlamak mümkündür.