Toplumsal yapının ve ekonomik ilişkilerin değişmesiyle birlikte, evlilik birliğine adım atan ya da mevcut evliliğini sürdüren çiftlerin mal varlığı yönetimlerine ilişkin yaklaşımları da evrilmiştir. Çiftler evlenirken gelecekte doğabilecek olası bir boşanma senaryosunda hak kayıpları yaşamamak, aile mirasını korumak ya da ticari risklerin diğer eşe sıçramasını önlemek adına hukuki güvenceler aramaktadır. Bu doğrultuda arama motorlarında sıklıkla sorgulanan evlilik sözleşmesi kavramı, Türk hukuk sisteminde doğrudan "Mal Rejimi Sözleşmesi" olarak adlandırılmaktadır. Ülkemizde 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren yeni Türk Medeni Kanunu ile birlikte eşler arasında yasal olarak "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" kabul edilmiştir. Ancak kanun koyucu, çiftlere bu yasal rejime bağlı kalma zorunluluğu getirmemiş; kendi iradeleriyle farklı bir mal rejimi seçme özgürlüğü tanımıştır. Maddi hakların geleceğini doğrudan şekillendiren bu stratejik konuyu, en çok merak edilen sorular ışığında tüm boyutlarıyla inceliyoruz.

❓ Soru 1: Hukukta Evlilik Sözleşmesi (Mal Rejimi Sözleşmesi) Ne Demektir ve Türleri Nelerdir?

🗣️ Cevap: Evlilik sözleşmesi, eşlerin evlilik birliği süresince edinecekleri veya evliliğe girmeden önce sahip oldukları mal varlıklarının boşanma, ölüm ya da başka bir mal rejimine geçiş hallerinde nasıl paylaşılacağını önceden yasal olarak belirledikleri bir sözleşmedir. Türk Medeni Kanunu'nun 202. maddesi ve devamı uyarınca eşler, kanunda yazılı olan şu mal rejimlerinden birini sözleşme ile seçebilirler:

• Mal Ayrılığı Rejimi (TMK m. 242): Bu rejimde evlilik sözleşmesi yapan çiftlerin evlilik öncesinde sahip olduğu veya evlilik birliği içinde kendi parasıyla edindiği tüm mallar tamamen kişisel malı sayılır. Boşanma halinde hiçbir eş, diğerinin malı üzerinde hak (katkı payı veya değer artış payı alacağı) iddia edemez. Ticaretle uğraşan veya yüksek mal varlığı olan ailelerin en çok tercih ettiği model budur.

• Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi (TMK m. 244): Mal ayrılığına benzer ancak evlilik birliğinin yönetimi için ailece kullanılan veya ailenin geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımların (örneğin yaşanılan aile konutu gibi) boşanma halinde eşit olarak paylaşılmasını öngörür.

• Mal Ortaklığı Rejimi (TMK m. 256): Eşlerin ortaklık malları ile her birinin kişisel mallarından oluşan karma bir yapıdır. Bu rejimde çiftlerin malları ve gelirleri tek bir ortaklık havuzunda toplanır ve her iki eş de bu mallar üzerinde tam hak sahibidir.

❓ Soru 2: Bir Evlilik Sözleşmesinin Hukuken Geçerli Olabilmesi İçin Hangi Şartları Taşıması Gerekir?

🗣️ Cevap: İnternette en çok düşülen hatalardan biri, çiftlerin kendi aralarında düz bir A4 kağıdına yazıp imzaladıkları metinleri geçerli bir evlilik sözleşmesi sanmalarıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 205. maddesi uyarınca mal rejimi sözleşmesinin geçerliliği "resmi şekil şartı"na bağlanmıştır. Bir evlilik sözleşmesi ancak ve ancak noter huzurunda "düzenleme" veya "onaylama" şeklinde yapılması halinde hukuken geçerlilik kazanır. Adi yazılı şekilde, şahitler huzurunda veya bilgisayar çıktısı alınarak evde imzalanan sözleşmeler hukuk önünde tamamen geçersizdir ve boşanma davasında hakim tarafından asla dikkate alınmaz. Bu resmi prosedürün iki istisnası vardır: Çiftler evlenme başvurusu yaparken (Evlendirme Dairesine nikah günü alırken) yazılı olarak hangi mal rejimini seçtiklerini beyan edebilirler ya da nikah esnasında evlilik dosyasına eklenmek üzere noter onaylı bir beyanname sunabilirler.

❓ Soru 3: Evlilik Sözleşmesi Sadece Evlenmeden Önce mi Yapılır? Evliyken de Yapılması Mümkün müdür?

🗣️ Cevap: Toplumda yaygın olan bir diğer yanlış inanış ise bu sözleşmenin sadece evlilik akdi kurulmadan önce yapılabileceğidir. Kanunumuz bu konuda çiftlere esnek bir hareket alanı tanımıştır. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce yapılabileceği gibi, evlilik birliği devam ederken de her an yapılabilir. Örneğin, 5 yıllık evli bir çift, aralarındaki mali ilişkileri yeniden düzenlemek veya bir tarafın ticari borç risklerinden aile konutunu korumak adına noterliğe giderek "Bu tarihten itibaren aramızda mal ayrılığı rejimi geçerlidir" şeklinde bir sözleşme imzalayabilir. Evlilik içinde yapılan sözleşmeler, geriye dönük olarak evliliğin ilk gününden itibaren mi yoksa imza tarihinden itibaren mi geçerli olacağı konusunda hassas hukuki detaylar içerir. Bu nedenle sözleşme metninin hazırlanmasında uzman bir Kayseri aile hukuku avukatı desteği almak, ileride doğabilecek yorum farklarını ve hak kayıplarını engellemek adına son derece önemlidir.

❓ Soru 4: Yurt Dışındaki Gurbetçiler Türkiye'deki Mal Varlıkları İçin Nasıl Evlilik Sözleşmesi Yapabilir?

🗣️ Cevap: Yurt dışında (Almanya, Fransa, Avusturya, Hollanda vb.) yaşayan gurbetçi vatandaşlarımız için mal rejimi konusu uluslararası özel hukuk (MÖHUK) kuralları gereği çok daha karmaşıktır. Yurt dışında evlenen çiftler, evlendikleri ülkenin yasal mal rejimine tabi olurlar; ancak Türkiye’de bulunan taşınmazları (tarlalar, daireler, yazlıklar) üzerinde hangi hukukun uygulanacağı büyük bir tartışma konusudur. Gurbetçilerin Türkiye'deki mal varlıklarını koruma altına alabilmeleri için bulundukları ülkedeki Türk Konsolosluklarına giderek resmi bir mal rejimi sözleşmesi (evlilik sözleşmesi) düzenleme hakları mevcuttur. Konsoloslukta yapılan bu işlemler Türkiye'deki noter işlemlerine eşdeğer sayılır. Yurt dışındaki vatandaşlarımızın Türkiye’ye bizzat seyahat etmelerine gerek kalmadan, Kayseri Kocasinan’daki kurumsal ofisimize (Mutlu Apt, İstasyon Mahallesi, Sıraselviler Caddesi, Barbaros, Şafak Sk. No:1 Kat:3, No:12, 38080 Kocasinan/Kayseri) uzaktan vekaletname vererek veya taslak metin talep ederek süreçlerini yönetmeleri mümkündür. Akdivit Hukuk Bürosu olarak, gurbetçi müvekkillerimizin hem yaşadıkları yabancı ülkenin kanunlarını hem de Türk Medeni Kanunu'nu senkronize ederek, uluslararası düzeyde koruyucu özel sözleşme metinleri hazırlamaktayız.

❓ Soru 5: Evlilik Sözleşmesine "Boşanma Halinde Çocuk Verilmeyecek" veya "Aldatan Taraf Tüm Malları Bırakacak" Gibi Maddeler Konulabilir mi?

🗣️ Cevap: Evlilik sözleşmesi, tarafların dilediği her şeyi yazabileceği ucu açık bir sözleşme değildir. Borçlar Kanunu ve Medeni Kanun’un genel emredici hükümleri ile ahlaka ve kamu düzenine aykırı maddeler bu sözleşmeye kesinlikle eklenemez; eklense dahi o maddeler hukuken geçersiz (yok hükmünde) sayılır. Örneğin, sözleşmeye "Eşlerden biri aldatırsa tüm mal varlığını diğerine devredecektir" şeklinde fahiş, kişiyi ekonomik olarak mahveden cezai şartlar yazılması mahkemeler tarafından ahlaka aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle iptal edilebilmektedir. Benzer şekilde, "Boşanma halinde çocuğun velayeti kesinlikle babaya verilecektir" veya "Kadın hiçbir şekilde nafaka istemeyecektir" gibi maddeler de tamamen geçersizdir; çünkü velayet konusu doğrudan "kamu düzenini" ve çocuğun üstün yararını ilgilendirir, ana-babanın kendi arasındaki sözleşmeyle hakimin takdir yetkisi elinden alınamaz. Sözleşmenin yalnızca kanunun izin verdiği yasal "mal paylaşım sınırları" içinde kalmasını sağlamak ve ileride mahkemece iptal edilmeyecek bir metin inşa etmek için tecrübeli bir Kayseri avukat kadrosundan profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti alınması en rasyonel ve koruyucu hamle olacaktır.